Lewat Solat Jumaat: Apa Perlu Dibuat Ketika Khutbah atau Rakaat Kedua?

Kenal pasti keadaan imam sebelum memilih tindakan

Jangan berhenti di pintu untuk bertanya panjang atau mencari tempat paling hadapan. Lihat keadaan semasa: adakah khatib masih berkhutbah, iqamah sedang dilaungkan, imam sudah berdiri untuk solat, atau imam berada pada rakaat kedua. Tindakan seterusnya ditentukan oleh keadaan itu.

Jadual ini ialah semakan cepat. Bahagian selepasnya menerangkan batas setiap situasi supaya anda tidak meneka bilangan rakaat sendiri.

Rujukan: Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan — Hukum Solat Tahiyyatul Masjid Ketika Khutbah Jumaat; Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan — Lewat Solat Jumaat dan Hanya Sempat Rakaat Kedua; Jabatan Mufti Negeri Selangor — Makmum Masbuk dalam Solat Jumaat.

Ketika khutbah, ringkaskan dua rakaat dan terus mendengar

Menurut penjelasan Mufti Wilayah dan Mufti Selangor, orang yang baru masuk masjid ketika imam sedang berkhutbah masih disunatkan menunaikan tahiyyatul masjid dua rakaat. Solat itu perlu diringkaskan; tujuannya bukan untuk memanjangkan bacaan ketika jemaah lain sedang memberi perhatian kepada khutbah.

Pilih ruang kosong yang mudah dicapai tanpa melangkah bahu, menyelit hingga mengganggu saf atau meminta orang lain berpindah. Selepas dua rakaat, duduk dan beri perhatian kepada khutbah; masa itu bukan untuk menyambung solat sunat lain atau berbual.

Jika anda tiba pada penghujung khutbah dan kuat menyangka iqamah akan bermula sebaik sahaja anda memulakan solat, penjelasan Mufti Wilayah menyatakan bahawa tidak perlu menunaikan tahiyyatul masjid. Berdiri menunggu supaya takbiratul ihram bersama imam tidak terlepas.

Rujukan: Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan — Hukum Solat Tahiyyatul Masjid Ketika Khutbah Jumaat; Jabatan Mufti Negeri Selangor — Solat Sunat Ketika Khatib Berkhutbah.

Apabila solat sudah bermula, ikut imam dalam keadaan yang ditemui

Jika iqamah telah dilaungkan atau imam sudah memulakan solat, jangan tunaikan tahiyyatul masjid terlebih dahulu. Masuk ke saf dan ikut imam. Jika imam sedang rukuk, bertakbiratul ihram dalam keadaan berdiri dahulu, kemudian turun untuk rukuk dengan tertib dan tanpa berlari.

Ukuran penting bagi makmum yang lewat ialah sama ada dia sempat rukuk bersama imam pada rakaat kedua. Sekadar sempat berdiri selepas imam bangun daripada rukuk, sujud atau tahiyat akhir tidak dikira memperoleh satu rakaat Jumaat.

Jangan meneka daripada tempoh anda berada dalam saf. Selepas salam, gunakan keadaan rukuk rakaat kedua sebagai penentu bilangan rakaat yang perlu disempurnakan.

Rujukan: Jabatan Mufti Negeri Selangor — Tahiyyatul Masjid dan Mengikuti Solat Fardu; Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan — Lewat Solat Jumaat dan Hanya Sempat Rakaat Kedua.

Sempat rukuk rakaat kedua: tambah satu rakaat Jumaat

Jika anda sempat rukuk bersama imam pada rakaat kedua, anda dikira memperoleh satu rakaat Jumaat. Teruskan sujud dan tahiyat bersama imam. Selepas imam memberi salam, bangun dan tambah satu rakaat lagi sehingga selesai.

Contohnya, anda masuk ketika imam masih berdiri membaca pada rakaat kedua, lalu bertakbiratul ihram dan rukuk bersamanya. Selepas salam imam, anda berdiri, membaca al-Fatihah, rukuk, sujud dan menyelesaikan tahiyat serta salam. Jumlah yang anda tunaikan ialah dua rakaat Jumaat.

Mufti Wilayah dan Mufti Selangor memberikan jawapan yang sama bagi situasi ini. Anda tidak menambah empat rakaat Zohor apabila satu rakaat Jumaat telah diperoleh.

Rujukan: Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan — Lewat Solat Jumaat dan Hanya Sempat Rakaat Kedua; Jabatan Mufti Negeri Selangor — Makmum Masbuk dalam Solat Jumaat.

Tidak sempat rukuk rakaat kedua: sempurnakan empat rakaat Zohor

Jika anda masuk selepas imam selesai rukuk pada rakaat kedua—misalnya ketika sujud atau tahiyat akhir—ikut imam dalam keadaan yang ditemui. Selepas imam salam, bangun dan tunaikan empat rakaat. Penjelasan pejabat mufti menyatakan bahawa dalam keadaan ini Jumaat telah luput dan rakaat yang disempurnakan ialah Zohor.

Jangan bangun sebelum imam menyelesaikan salam dan jangan memutuskan solat hanya kerana sedar anda tidak sempat satu rakaat. Mengikuti imam tetap tindakan yang perlu dibuat ketika anda tiba.

Jika anda benar-benar tidak pasti sama ada sempat rukuk sebelum imam bangun atau tidak, jangan membuat keputusan hanya melalui artikel umum. Rujuk imam atau pihak agama dengan menerangkan saat anda masuk dan keadaan imam secara tepat.

Rujukan: Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan — Lewat Solat Jumaat dan Hanya Sempat Rakaat Kedua; Jabatan Mufti Negeri Selangor — Makmum Masbuk dalam Solat Jumaat.

Ketinggalan khutbah bukan kebiasaan yang boleh dirancang

Panduan untuk makmum lewat bukan alasan merancang ketibaan selepas khutbah bermula. Mufti Wilayah menegaskan bahawa sengaja melazimi kelewatan sehingga hampir ketinggalan khutbah menyalahi tuntutan bersegera ke Jumaat. Khutbah ialah bahagian penting perhimpunan Jumaat, bukan masa menunggu sebelum solat sahaja.

Jika kelewatan berlaku kerana kerja, trafik atau urusan keluarga, bezakan perkara yang benar-benar tidak dapat dielakkan daripada rutin yang boleh diubah. Semak waktu Zohor bagi zon anda, ketahui masa khutbah masjid setempat dan sediakan sela perjalanan. Waktu pada jadual menandakan masuknya Zohor; masa azan dan permulaan khutbah sebenar perlu disahkan dengan masjid.

Bagi syif kerja atau tugas yang berulang, bincang lebih awal dengan penyelia tentang tempoh perjalanan dan waktu kembali. Menyelesaikan isu jadual sebelum hari Jumaat lebih selamat daripada bergantung pada beberapa minit terakhir setiap minggu.

Rujukan: Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan — Hukum Lewat Menghadiri Jumaat hingga Ketinggalan Khutbah.

Buat tiga semakan sebelum bertolak pada hari Jumaat

Pertama, semak kod zon dan waktu Zohor pada hari itu. Kedua, semak pengumuman masjid kerana waktu khutbah atau aturan masuk boleh berbeza daripada masjid lain. Ketiga, tambah masa untuk parkir, berjalan dan mengambil wuduk—jangan kira perjalanan hingga tepat ke waktu azan.

Sediakan pakaian, wang parkir dan laluan lebih awal jika anda keluar dari tempat kerja. Jika wuduk terbatal ketika tiba, ambil wuduk tanpa tergesa-gesa sehingga membahayakan diri atau orang lain. Tiba lewat sekali-sekala perlu ditangani dengan tertib; jika ia berulang, ubah punca yang boleh dikawal.

Panduan ini menjawab situasi asas makmum lelaki yang wajib Jumaat. Musafir, sakit, tugas kecemasan dan keadaan masjid yang tidak dapat menampung jemaah mempunyai perincian lain. Rujuk pihak berautoriti negeri untuk keadaan khusus dan jangan memindahkan jawapan satu situasi kepada semua orang.